Wat betekent een bronbeek in ecologische zin eigenlijk voor ons beleid en uitvoering? Welke verantwoordelijkheid hebben wij als overheid in het herstel en behoud van waterkwaliteit en biodiversiteit? Bert Knol van Waterschap Vechtstromen nam ons tijdens een masterclass mee  ‘Terug naar de bron’, naar de essentie van aquatische ecologie. Niet via beleidsstukken of de zogenaamde papieren werkelijkheid maar met laarzen in het veld, scherpzinnige observaties van aquatisch ecoloog Bert Knol met als leeromgeving Hezingen in het wonderschone Noordoost – Twente.

Samenhang

Aquatische én terrestrische natuur functioneren niet los van elkaar. Herstel van beeksystemen vraagt om samenhangende keuzes in het beheer van beekdalen, bronnen, oeverzones én het gebruik van het omliggende landschap. Zonder stroomgebiedsaanpak geen systeemherstel. Ook de juiste streefbeelden in het landschap van bronnen en beken werd belicht.

Opschaling

Op grote schaal ecologische verbindingen creëren is geen esthetisch streven maar een functioneel fundament dat zorgt voor meer biodiversiteit op een groter schaalniveau.
Door in te zetten op deze ecologische verbindingen kunnen soorten migreren tussen winter- en zomerverblijfplaatsen, fourageergebieden en voortplantingsbiotopen en krijg je meer genetische uitwisseling. Dat is gezond voor het voortbestaan van soorten.

De constante

De natuur heeft een “constante” nodig binnen de natuurlijke variatie. Wanneer we bijvoorbeeld te snel afwateren, stuwen plaatsen en beekbegeleidende bomen en struiken te hoog frequent afzetten verliezen beken hun basis. Naast concrete ingrepen van de mens brengt klimaatverandering ook verstoring in die constante basis. De natuur kan wel eens tegen een schommeling maar een oud gezegde wat onze voorouders al gebruikten: “overal waar ‘te’ voor staat is niet goed”.

Wat betekent deze kennis voor ons werk?

• Stel bij gebiedsontwikkeling het stroomgebied, de waterhuishouding, het landschap en de ecologie centraal, niet achteraf maar vanaf het begin.
• Zie landschapsherstel niet als ‘beheermaatregel’, maar als systeemingreep.
• We richten ons op robuuste ecologische structuren waar ook andere maatschappelijke opgaven de ruimte moeten hebben, deze ruimtelijke puzzel moeten we met zijn allen maken.
• Daarom is samenwerking, communicatie en verdiepende kennis van groot belang in het landelijk gebied.
• Dankzij de kennisoverdracht van Bert kunnen we nu in het veld met redelijk vertrouwen een inschatting maken van de kwaliteit van een beek, sloot of andere waterloop.